مهارت دهه خوانی

توی دهه‌خوانی ما حدود دوازده، چهارده‌تا قالب داریم. قالب اول قالب دعا و مقدمه است. قالب دوم قالب غزل‌خوانی است که ما به دو قسمت تقسیمش می‌کنیم: غزل کاربردی که معمولاً‌ غزل اول جلسه است و بستگی به توان خواننده دارد. مثلاً‌ ما امسال هفت هشت غزل از صائب را جدا کردیم و رویش کار کردیم. یک سالی حافظ خواندیم و یک سال…، قالب دوم قالب غزل‌خوانی پند و موعظه است و قالب سوم غزل‌خوانی موردی است که به آن می‌گوییم غزل مرثیه. آن غزل اول غزل امام زمان است، غزل دوم پندیات و اندرز است و قالب سوم غزل موردی مرثیه است. هر مرثیه‌ای که موضوع شب ماست آن غزل انتخاب می‌شود، منتهی با یک ارتباط یا با یک پلی وصل می‌شود به غزل.

بعد غزل مرثیه قالب چهارم قالب روضه است. حالا شاید در طول غزل هم به روضه اشاره کنیم، ولی خود اصل روضه فرعیاتی دارد که یکی از فرعیات مهمش گریز است. قالب پنجم زمزمه و زبان حال است که اوج روضه می‌شود و مداح فضا را برای سینه‌زنی آماده می‌کند. سینه‌زنی هم با قالب ششم شروع می‌شود که زمینه نام دارد. زمینه معمولاً‌ در دو یا سه بند اجرا می‌شود تا مستمع آماده شود که ما به آن می‌گوییم: «حسینم وای حسینم وای.» قدیمی‌ها لباس‌هایشان را می‌کندند و کوچه باز می‌کردند، منتهی ما به شکل خاصی آن را اجرا می‌کنیم. قالب هفتم که مهم‌ترین قالب سینه‌زنی است، قالب نوحه است. بعد از نوحه دو تا قالب داریم: واحد کند و  دیگر واحد تند. هر دو واحد را اجرا می‌کنیم که معمولاً‌ واحد کند توی همان فضای روضه ادامه پیدا می‌کند. از واحد کند به بعد هر شب فضای روضه عوض می‌شود، یعنی طبق برنامه‌ریزی ما از غزل مرثیه وارد روضه می‌شویم و انتهای واحد کند روضه تمام می‌شود.

از واحد تند به بعد واحد حماسی می‌شود که به کربلا، زیارت، سیدالشهداء(علیه السلام) و اصحاب و شهدا بیشتر توجه می‌شود. واحد دهم واحد دو دمه است که دارد رویش کار می‌شود؛ جدای از دو دمه‌های معروف( ای اهل حرم …و مکن ای صبح ….)که هر سال خوانده می‌شود. قالب یازدهم شور است، قالب دوازدهم هم سرود پایانی است که معمولاً‌ دیگه سرود پایانی‌مان هم بیشتر بحث امام و شهدا و خود محرم و عاشوراست و اگر فضا باشد آن قالب پایانی هم یک روضه می‌شود

سید مهدی میرداماد، مصاحبه با نشریه چاووش

 

روضه امام حسین علیه السلام

سحرگاه روز عاشورا امام را خواب ربود. هنگامی که بیدار شد، یاران را از رویای صادقانه خویش با خبر ساخت. آن حضرت فرمود: «سگانی را دیدم که مرا گاز می‌گرفتند اما شدیدترین آنها بر من سگی بود که به پیسی و برص مبتلا بود.» ^۱

و بعد از آن رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را در خواب می‌بینند که به دنبالشان اصحاب آن حضرت بوده‌اند، در حالی که فرموده بود: «تو شهید این امت هستی؛ اهل آسمان‌ها و ملکوت اعلی تو را بشارت می‌دهند، امشب افطار نزد من هستی، شتاب کن و هیچ تاخیر مینداز، پس این ملکی است که از آسمان فرود می‌آید تا که از خون شما برگیرد و در شیشه‌ای سبز قرار دهد.» ^۲

پی‌نوشت:

1. کامل الزیارات، ص ۷۵؛ بحارالانوار، ج۴۵، ص۸۷ .
2. بحارالانوار، ج۴۵، ص ۳٫

 

حکمت عزاداری

در روایات تأکید فراوانی بر برپایی مجالس عزای سیدالشهداء(علیه‌السلام‌‌‌‌) شده است. این همه تأکید از آن جهت است که برپایی عزای اباعبدالله(علیه‌السلام) علاوه بر آثار اخروی، برای انسان آثار فردی و اجتماعی دارد. رسیدن به این آثار و نتایج می‌تواند رمز این همه تأکید باشد.

۱٫‌ تقویت محبت و دوستی

یکی از راه‌های تقویت محبت به اهل بیت(ع‌‌‌‌) همدردی با آنها و برپایی مجالسی است که یاد اهل بیت(ع) در آنها بزرگ داشته می‌شود. همچنان‌که در قرآن کریم داشتن محبت و علاقه به اهل بیت پیامبر(ص) از واجبات دین اسلام است. ^۱

۲٫‌ ایجاد انگیزه و احساس برای حفظ اسلام

آشنایی با انگیزه امام از قیام که همان ظلم‌ستیزی و نجات امت رسول خدا(ص) بوده برای مخاطبان ایجاد انگیزه می‌کند که تا پای جان از دین و آرمان‌های اسلام دفاع کنند و این بزرگ‌ترین رمز پیروزی اسلام و تشیع تا به امروز بوده است. گاندی رهبر بزرگ هندوستان که با تلاش خود باعث آزادی هند از استعمار انگلستان شد، رمز پیروزی هندوستان را در پیروی از امام حسین(ع‌‌‌‌) دانسته است.^۲

پی‌نوشت:

۱٫‌ شوری، آیه ۲۳٫

۲٫‌ بر شطّی از حماسه حضور، ص۲۸۳٫

 

زیارت آل یاسین

شعار این هیأت‌ها، زیارت نورانی آل یاسین است که از ناحیه‌ی مقدسه‌ی خود حضرت به ما رسیده است. ما باید خیلی روی این سند کار کنیم، زیرا این سند پرافتخار، محور اصلی جلسات ما است و ان‌شاء‌الله باید شور معنوی بچه‌ها هم با همین زیارت نورانی برقرار شود. کار معرفتی جلسات ما هم باید بر محور کارهای قرآنی عمیق و مورد نیاز شکل بگیرد تا یک هیأت بانشاط و سرزنده داشته باشیم.

سخنرانی حجت الاسلام حاج‌علی‌اکبری درباره‌ی انجمن‌های اسلامی

 

یک پرسش مهم

پرسش:

در هنگام سوگواری امام حسین (علیه السّلام) نماز مقدم‌تر است یا عزاداری؟

پاسخ:

شخصی که آش نذری درست می‌کند یا از عزاداران پذیرائی می‌کند هر چند لباس سیاه برتن ندارد یا دستی بر سینه نمی‌زند و یا در موقع نماز مهیای نماز می‌شود هر کدام به نوبه خود عزادار است و ثواب می‌برد و برعکس کسی که در مجلس عزاداری امام حسین ـ علیه السّلام ـ حضور دارد و لباس سیاه بر تن پوشیده ولی غافلانه می‌خندد و رفتار شخص اندوهگین و محزون را ندارد به او عزادار گفته نمی‌شود.

هدف از عزاداری این است که نشان دهیم ما پیرو ائمه معصومین علیهم السلام هستیم و هر چه آنان فرموده‌اند اطاعت می‌کنیم تا اعمال ما مورد رضایت آنها واقع شود. یکی از اهداف قیام امام حسین ـ علیه السّلام ـ همین اقامه نماز بوده است همانطور که در زیارت ایشان می‌خوانیم اشهد انک قد اقمت الصلوه^۱ یعنی اقرار می‌کنم که شما نماز را برپا داشتید.

ظهر عاشورا یکی از یاران امام حسین ـ علیه السّلام ـ در آن گیرودار و بحبوحه جنگ وقتی به امام اطلاع می‌دهد که وقت نماز شده چقدر امام ـ علیه السّلام ـ خوشحال می‌شود و او را مورد لطف قرار می‌دهد و برای او دعای خیر می‌نماید و سپس نماز جماعت را برپا می‌دارند و چندین شهید هم در این راه نماز تقدیم اسلام می‌نماید.

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السّلام در جنگ صفین سرگرم نبرد بود گاهی نگاه به آسمان می‌کرد تا ببیند کی ظهر می‌شود تا نماز ظهر را بخواند یکی از یاران عرض کرد یا امیرالمؤمنین این چه کاری است؟ فرمود آفتاب را می‌نگرم که اگر وقت نماز رسید نماز بخوانم آن یار امام گفت آیا حالا وقت نماز است با این سرگرمی جنگ؟ امام ـ علیه السّلام ـ فرمودند: اصلاً ما برای چه با این گروه می‌جنگیم؟ مگر برای غیر نماز است؟ تنها به خاطر نماز با آنان نبرد می‌کنیم و می‌خواهیم نماز برپا شود و پا برجا بماند.^۲

اینها تنها نمونه‌ای از روش امامان علیهم السلام ماست که ما باید از آنها پیروی نماییم.

اصولاً تمام رنج و زحمتی که امامان ما در طول زندگی به جان و دل خریدند برای برپا داشتن احکام دین از جمله نماز بوده است و اگر ما برای شهادت آنها عزاداری و سوگواری می‌کنیم پیام ما این است که در راستای اهداف و روش امامان علیهم السلام قدم بر می‌داریم و ثابت قدم ایستاده‌ایم .

پاورقی‌ها:

۱٫‌ مفاتیح الجنان، زیارت وارث

۲٫‌ سفینه البحار، ج۲، ص۴۴، شیخ عباس قمی، انتشارات فراهانی.

 

هذا محب الحسین

گریه کن امام حسین بود. از آنهایی که گریه کردنش با بقیه فرق می‌کرد.

وقتی از مجلس روضه امام حسین می‌آمد بیرون چشمانش سرخ شده بود. از بس گریه می‌کرد.

کارهایش طوری تنظیم می‌شد که به روضه امام حسین برسد.

هر جا روضه بود می دیدی‌اش.

زیارت عاشورا می‌خواند روزی چند بار.

همیشه  هم می‌گفت: «من توی بغل تو شهید می‌شم»

حرف اون شد. تو بغل من شهید شد. اون هم با گلوی بریده. روی سنگ قبرش با خط درشت نوشتند: «هذا محب الحسین»

روحانی شهید مرتضی زندیه. گردان تخریب لشکر ۱۷ علی بن ابیطالب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کپی لینک