در بررسی مفاهیم بنیادین تعلیم و تربیت، سخن از «پرورش تفکر» همواره جایگاهی ویژه دارد. یکی از سخنرانی‌های علمی و الهام‌بخش دکتر محمود مهرمحمدی به همین موضوع اختصاص دارد. این سخنرانی که با نگاهی تحلیلی به وضعیت آموزش در ایران ارائه شده، اکنون در قالب فایل پیاده‌سازی‌شده در اختیار شماست. هدف از انتشار این محتوا، کمک به گسترش درک دقیق‌تر از مفهوم پرورش تفکر به‌ویژه در بستر آموزش رسمی کشور است؛ مفهومی که می‌توان آن را به تربیت نسل‌هایی از جنس فرزندان رستم تشبیه کرد، نسلی که اهل اندیشیدن، استدلال‌ورز و در عین حال شجاع، جسور و اهل عمل باشد.

پرورش تفکر؛ از شعار تا راهبرد تربیتی

دکتر مهرمحمدی در این سخنرانی، ضمن تأملی بر اسناد بالادستی آموزش و پرورش از جمله سند تحول بنیادین، به بررسی این مسئله می‌پردازد که «تفکر» دقیقاً به چه معناست و چرا صرفاً با درج آن در متن سندهای رسمی، نمی‌توان انتظار داشت نسلی اهل اندیشه پرورش یابد. به باور او، نظام آموزشی برای آنکه بتواند فرزندان رستم را تربیت کند، باید ابتدا نوع نگاه خود به مفهوم تفکر را بازتعریف کند.

از جمله نکات مهم در سخنرانی ایشان، تفکیک میان انواع تفکر مانند تفکر تحلیلی، خلاق، نقادانه و منطقی است. این تمایز نشان می‌دهد که پرورش تفکر نیازمند رویکردهای متنوع و چندلایه است، نه برنامه‌های سطحی یا یکسان‌نگر. بنابراین، اگر خواهان نسلی خردورز و تصمیم‌گیرنده باشیم، باید برای هر نوع تفکری برنامه‌ای مشخص و عملیاتی تدوین شود.

آموزش و پرورش و تربیت نسل‌هایی مانند فرزندان رستم

دکتر مهرمحمدی در بخش‌های دیگری از سخنرانی، با تحلیل محتوای کتب درسی، شیوه‌های ارزشیابی موجود و فضای حاکم بر کلاس‌های درس، نشان می‌دهد که در حال حاضر، نظام آموزشی تا چه اندازه با اهداف پرورش تفکر فاصله دارد. او تأکید می‌کند که پرورش چنین توانمندی‌هایی نیازمند تغییر در ساختارهای آموزشی، بازنگری در محتوای درسی، و ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای معلمان است.

از دیدگاه او، اگر نظام تعلیم و تربیت نتواند تفکر را به‌مثابه یک مهارت زندگی آموزش دهد، نوجوانان ما از تبدیل‌شدن به شخصیت‌هایی شبیه فرزندان رستم بازمی‌مانند. در نتیجه، آنان نه توان تحلیل دارند، نه جرئت موضع‌گیری، و نه آمادگی برای مواجهه با پیچیدگی‌های دنیای امروز.

ضرورت پرداختن به پرورش تفکر در نظام آموزش رسمی

سخنرانی دکتر مهرمحمدی با استناد به تجربه‌ها و مطالعات بین‌المللی، به این نتیجه می‌رسد که اصلاح نظام آموزش و پرورش بدون توجه به مسئله تفکر ممکن نیست. او بر این باور است که مهارت تفکر، باید به‌عنوان یک هدف مستقل در کنار دیگر اهداف آموزشی مطرح شود. تنها در این صورت است که می‌توان امید داشت مدرسه به جایگاهی برای رشد ذهنی دانش‌آموزان بدل شود.

اگر نظام آموزشی کشور خواهان پرورش نسلی چون فرزندان رستم است، نسلی که در عین پایبندی به ارزش‌ها، دارای قدرت تحلیل و تصمیم‌گیری مستقل باشد، ناگزیر است پرورش تفکر را به هسته مرکزی سیاست‌گذاری‌های تربیتی خود بدل کند.

در ادامه می‌توانید فایل PDF این سخنرانی علمی را دریافت کرده و به بررسی دقیق‌تر دیدگاه‌های دکتر مهرمحمدی بپردازید. این متن، برای معلمان، برنامه‌ریزان درسی، و تمامی فعالان حوزه تعلیم و تربیت مفید خواهد بود.

10 خواندن این مطلب 3 دقیقه زمان میبرد